تبلیغات
وبلاگ استعدادهای پارسیان

وبلاگ استعدادهای پارسیان
مرکز مقالات علمی و آموزشی  
نویسندگان
نظر سنجی
طرفدار چه سبک از مطالب هستید؟







پیوندهای روزانه

 

دكتر غلامحسین مصاحب (1358-1289) در خانواده‌ای با پیشینه‌ی خدمات فرهنگی و اجتماعی سیصد ساله در تهران به دنیا آمد . نیاكان وی نائینی و از جمله‌ی بزرگان دانش و ادب بودند . از جمله ملامصاحب كه در عصر شاه عباس می‌زیست و شاعری بنام بود و نیای پدری او مرحوم ملامیرزا محمد كه از بزرگان علم و دین بود و مقبره‌اش در تخت فولاد اصفهان زیارتگاه است. همین طور مرحوم حاج میرزا غلامعلی خوشنویس كه در خوشنویسی و زبان فارسی و عربی سرآمد عصر خود بود و شعرهای زیادی به زبان عربی و نیز كتاب‌هایی به این زبان دارد كه معروف‌ترین آن‌ها الفیهاوست كه در آن همه‌ی دستورهای صرف و نحو عربی را در هزار بیت آورده و هم چنین مرحوم عبرت مصاحبی نائینی كه در شعر و عرفان مقام بالایی داشته است.

مرحوم دكتر مصاحب تحصیلات خود را در ایران، فرانسه و انگلستان گذراند و موفق به دریافت درجه‌ی دكتری در ریاضیات به سال 1327 از دانشگاه كمبریج شد و رساله‌ی پایان تحصیل وی نیز در جلد ششم مجله‌ی انجمن فلسفه‌ی كمبریج در سال 1950 به چاپ رسید. او دارای هوش و استعداد كم نظیری بود، چنان كه در تمام دوران تحصیلات ابتدایی و متوسطه، هرسال دوكلاس را با هم به پایان می‌رساند و در 16 سالگی، دوره‌ی دوم متوسطه را با معدلی بیش از نوزده تمام كرد. در روز جشن سالانه كه وی نطقی درباره‌ی اعتماد به نفس ایراد كرد، وزیر معارف وقت نه تنها او را شاگرد اول تهران بلكه شاگرد اول ایران معرفی كرد و وی به اخذ مدال درجه‌ی اول علمی نائل شد.



گرچه رشته‌ی تحصیل و پژوهشی اصلی ایشان، ریاضیات بود، ولی وسعت اطلاعات او در علوم قدیم و جدید كم‌نظیر بود. او زبان‌های فارسی، عربی، فرانسوی و انگلیسی را در حد كمال می‌دانست و با زبان آلمانی هم به اندازه‌ی رفع نیاز و درك كتاب‌های ریاضیات و فیزیك آشنا بود. در علوم معقول و منقول و علوم عربی هم تبحر و تحصیلات عمیق داشت به طوری كه از سوی مرجع وقت شیعیان به دریافت درجه‌ی اجتهاد مفتخر گردید.

دكتر مصاحب از سال 1306 به خدمت وزارت معارف درآمد و در مشاغل رئیس كل تعلیمات عالیه، مدیر كل فنی و معاون فنی وزارتخانه انجام وظیفه كرد، ولی هیچ گاه این مشاغل را جدی نگرفت و به دنبال مناصب دنیایی نرفت. در آغاز آن دوران، به مسایل اجتماعی و سیاسی هم گوشه‌ی چشمی داشت و مدتی روزنامه‌ای منتشر كرد، اما به زودی از این كار منصرف شد و یكسره به كارهای علمی پرداخت. هرچند در هنگام اشتغال به امور اداری هم لحظه‌ای از پژوهش و مطالعه غافل نبود.

مصاحب در میان استادان و بزرگان و پژوهشگران مشار بالبنان بود و بعد از فوت وی دانشمندان و استادان دانشگاه، كانون نویسندگان و مجله‌های معتبر و وزین او را استاد علامه، آزاده، دانشمند بی‌نظیر، دانشمند جمیع‌الجهات، پدر ریاضیات جدید در ایران و نظایر این‌‌ها توصیف كردند. در حقیقت می‌‌توان گفت كه شخصیت علمی دكتر مصاحب عین خود او، و ذات او عین شخصیت علمی‌اش بود. مردی كه در عین تحصیل در رشته‌‌ی ریاضی، در فرهنگ فارسی هم مطالعه‌‌ی جدی داشت و در مدت 69 سال عمر پربركتش، بر اثر زیادی معلومات و احاطه بر علوم قدیم و جدید و دقت و موشكافی دركار، آثار علمی‌اش ، حتی آن‌ها كه مربوط به دوران جوانی اوست ، هنوز كم‌نظیر است.

ایشان نخستین كسی بود كه منطق صورت را به معنی جدید، یعنی منطق ریاضی را وارد فضای فكری ایران كرد. آثاری كه در مباحث آنالیز ریاضی و تئوری اعداد و منطق صورت دارد، ازجهت جامعیت و حسن تألیف و سهل و ممتنع بودن شاهكار است . اما آن چه كه شخصیت مرحوم دكتر مصاحب را ممتاز و مشخص می‌ساختف یكی دقت و وسواس در كار پژوهش بود كه حدس و گمان و تخمین و تقریب را در آن راه نمی‌داد. نمونه‌ی بارز این امر كتاب حكیم عمر خیام به عنوان عالم جبر است كه جلوه‌های تمرین، روحیه و روش علمی در آن مشهود است.

خدمت او در زمینه‌ی دایره‌المعارف فارسی به‌راستی بزرگ و ستودنی بود. ایشان در این اثر، در زمینه‌ی رسم‌الخط فارسی و ضبط علائم و حروف، صاحب رأی و نظر و ابتكار تازه‌ای بود و روش مخصوصش در وضع لغت‌های جدید علمی و ترجمه‌ی اصطلاحات خارجی مشخص است. ابداع حروف " ایرانیك" در فارسی بدین منظور كه به جای حروف " ایتالیك" در متن‌های لاتین قرار گیرد هم از دیگر ابتكارات ایشان است.

در مورد وضع لغت‌های جدید در برابر تعبیرها و اصطلاحات خارجی كه به مناسبت احتیاج و لزوم ناگزیر از به كار بردن آن‌ها بود اسلوب خاصی داشت و سال‌ها بود كه به اتفاق جمعی از بزرگان و ادب‌دوستان هفته‌ای یك روز ، به طور معمول سه شنبه‌ها، جلسه‌ای داشتند و در آن به بحث در مورد این گونه لغت‌ها می‌پرداختند كه از جمله نتیجه‌های آن كتاب فرهنگ اصطلاحات جغرافیاییاست كه در سال 1338 به چاپ رسید. نام این مجمع را به شوخی " ضراب‌خانه" گذاشته بودند، و لغت‌هایی را كه می‌ساختند، "مضروبات" می‌خواندند.

در تهیه‌‌ دایره‌المعارف‌ كه‌ اولین‌ فرهنگ‌ فارسی‌ بزرگ‌ و جامع‌ در نوع‌ خود بود، دانشمندان‌ ومحققانی‌ همچون‌ دكتر عباس‌ زریاب‌ خوئی‌، دكتر عبدالحسین‌ زرین‌كوب‌، دكتر غلامحسین‌صدیقی‌، سیدمحمدتقی‌ مصطفوی‌، دكتر محمد معین‌، دكتر مهدی‌ حائری‌، ایرج‌ افشار، دكتر مهدی‌آذر، دكتر محمدجعفر محجوب‌ و... به‌ یاری‌ دكتر مصاحب‌ شتافتند. با سرپرستی‌ دكتر مصاحب‌ سازمان‌ دفتر دایره‌المعارف‌ فارسی‌ موفق‌ شد پس‌ از یازده‌ سال‌ در سال‌ 1345 اولین‌ جلد از این‌ دایره‌المعارف‌ جامع‌ را منتشر نماید. بخش‌ اول‌ از جلد دوم‌ این‌ مجموعه‌ در سال‌ 1356 و بخش‌ دوم‌ از جلد دوم‌دایره‌المعارف‌ مصاحب‌ در سال‌ 1374 (سالها پس‌ از مرگ‌ استاد) انتشار یافت‌ كه‌ هر یك‌ از این‌مجموعه‌ها پس‌ از چاپ‌ بسرعت‌ نایاب‌ شده‌ و با استقبال‌ فراوان‌ مردم‌ و تحصیلكردگان‌ مواجه‌ گردید.

از جمله كارهای پرفایده‌ی ایشان، بنیان‌گذاری موسسه‌ی ریاضیات در سال 1345 بود كه سهم شایانی در بالا بردن سطح آموزش ریاضیات در ایران داشت. هدف او پرورش افرادی بود كه بتوانند به شایستگی ریاضیات جدید را در دانشگاه‌ها پیاده كنند. شناساندن تئوری اعداد به جامعه‌ی ریاضی كشور و نگرش كتاب‌‌هایی تازه و با استانداردهای جهانی از جمله كارهای دیگر ایشان است. از این رو، شاید نابجا نباشد از ایشان به عنوان پدر ریاضیات جدید ایران یاد شود.

مهم‌ترین ویژگی اخلاقی دكتر مصاحب، نظم و سخت‌گیری ایشان درباره‌ی انجام كارها بود. ایشان همیشه حدود ساعت سه صبح بیدار می شدند و به مطالعه و نوشتن می‌پرداختند و تا ساعت پنج و نیم كار می‌كردند. سپس حمام می‌كردند، لباس می‌پوشیدند و بین ساعت شش تا شش و نیم جلوی دانشسرا بودند. حتی گاهی زودتر از نگهبان‌ها می‌رسیدند و منتظر می‌ماندند تا در باز شود. ساعت 12 به منزل بازمی‌گشتند و پس از خوردن نهار، مدتی استراحت می‌كردند. این پركاری و مطالعه‌ی فراوان باعث می‌شد كه گاهی همسرشان به ایشان بگویند : این كتاب را از جلوی صورتتان كنار ببرید تا من چهره‌ی شما را فراموش نكنم!

دكتر مصاحب تألیف‌های متعددی از خود به جا گذاشت كه اهم آن‌ها عبارتند از:

 

1. مجله‌ی ریاضیات عالی و مقدماتی ( 10-1309)،

2. جبر و مقابله‌ی خیام( تهران 1317) كه شامل متن عربی و ترجمه‌ی فارسی رساله‌ی خیام در جبر و تاریخ ریاضیات تا زمان خیام است. در این كتاب برای نخستین‌بار جایگاه علمی خیام در ریاضیات به‌ طور مستقل به زبان فارسی شناسانده شده است.

3. رساله‌ی دكتری كه در جلد ششم مجله‌ی انجمن فلسفه‌ی كمبریج در سال 1950 میلادی چاپ شده است.

4. مدخل منطق صورت، انتشارات دانشگاه تهران، 1334

5. حكیم عمر خیام به عنوان عالم جبر، انجمن آثار ملی

6. فرهنگ اصطلاحات جغرافی، 1338

7. آنالیز ریاضی

8. منطق ریاضی

9. تئوری مقدماتی اعداد، جلد اول 1353 و جلد دوم 1358

10. دایره‌المعارف فارسی، جلد اول، الف تا سین،

11. مجله برق و ...




طبقه بندی: مقالات کلی،  مقاله ادبی،  بیوگرافی شخصیت ها،  تاریخچه، 
[ 1391/09/25 ] [ 08:15 ] [ ساسان ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

سلام.من ساسان مدیر این وبلاگ هستم.
در این وبلاگ هر مقاله ای از هر موضوعی وجود دارد.برای اینکه هر قشری بتونه از اینجا استفاده کنه همه نوع مقاله ای قرار دادیم.امیدوارم از مطالب لذت ببرید و لطفا بعد از استفاده از مطالب این وبلاگ نظرات خود را برای ما ارسال کنید.
آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :